Eitt af þeim vandamálum sem íslenskt samfélag stendur frammi fyrir er hversu hátt hlutfall nemenda hættir námi á framhalds- og jafnvel háskólastigi. Þessi vandi er ekki nýr á nálinni og nær brottfall nemenda á framhaldsskólastigi allt aftur til níunda áratugarins. Brottfall nemenda er ekki aðeins kostnaðarsamt fyrir samfélagið heldur dregur það einnig úr lífsgæðum viðkomandi og hefur áhrif á sjálfsmyndina.
Í rannsóknum sem gerðar hafa verið hér á landi kemur fram að 40% ungmenna hafa ekki lokið framhaldsskóla við 24 ára aldur. Það er mun hærra hlutfall en á hinum Norðurlöndunum. Talið er að brottfall úr framhaldsskólum á Íslandi sé allt að 20%. Þeir nemendur sem hætta í námi fara á mis við mörg tækifæri og búa við lakari framtíðarhorfur á vinnumarkaði en jafnaldrar þeirra sem ljúka framhaldsskóla.
Á undanförnum árum hefur orðið gríðarleg fjölgun á þeim námsbrautum sem eru í boði á framhaldsskólastigi. Hér er ekki aðeins verið að tala um bóknám heldur á þetta líka við um verknámsbrautir. Eitt af því sem Björt framtíð leggur áherslu á er að komið verði á fót upplýsingagátt um þau störf sem eru í boði á vinnumarkaðnum og hvaða námsbrautir sé best að velja í viðkomandi starf. Á upplýsingagáttinni væri einnig hægt að fá upplýsingar um stöðuna innan ákveðinna atvinnugreina, hvort um er að ræða vöxt eða samdrátt og hlutfall atvinnulausra í viðkomandi starfsstétt. Til að treysta grunn þesskonar gagnagrunns er mikilvægt að sem flestir skólar, starfsgreinasamtök og fagfélög komi að verkefninu. Með slíkum gagnagrunni yrði hægt að tengja atvinnulífið og menntakerfið mun betur en nú er gert.
Gagnagrunnurinn myndi auðvelda unglingum og foreldrum þeirra að fá upplýsingar um námsbrautir og þau störf sem bjóðast að loknu námi. Þá mætti bæta við upplýsingum um launakjör, vinnutíma o.þ.h. Rannsóknir hafa sýnt að vel upplýstur unglingur er líklegri til að ljúka námi og þannig minnka líkur á brottfalli. Gagnagrunnur sem þessi myndi einnig auðvelda starf námsráðgjafa á grunnskólastigi sem hefur til þessa þurft að reiða sig á heimasíður, en mikið af þeirra tíma fer í að skoða heimasíður framhaldsskóla en þar má fá upplýsingar um námsbrautir án nokkurrar tengingar við atvinnulífið.
Það er umhugsunarvert að sífellt fleiri nemendur sækja á bóknámsbrautir framhaldsskóla og nám á háskólastigi og allmargir þeirra hafa kannski ekki skýra framtíðarsýn hvað nám varðar eða hvaða tækifæri bjóðast að námu loknu. Þrátt fyrir að mikið hafi verið rætt um aukið vægi verknáms á Íslandi er ásóknin eftir sem áður mest í bóknám. Verknámsskólar þurfa að gera sig mun sýnilegri til að kynna nám sitt fyrir grunnskólanemum. Gagngrunnur gæti, ef vel er að staðið, gert nám sem lítil ásókn hefur verið í til þessa mun sýnilegra, svo sem nám sem leiðir til starfsréttinda þar sem jafnvel skortur hefur verið á starfsfólki.
Fyrir utan allt annað þá er brottfall léleg nýting á fjármunum, fjármunum sem er alltof naumt skammtað í menntakerfinu í dag.
Preben Jón Pétursson
Höfundur skipar 2 sætið í Norðausturkjördæmi fyrir Bjarta framtíð.
