Síðustu misseri hefur tími minn farið í rannsóknir á dreifðum byggðum landsins. rannsóknir í byggðafræði eru um margt áhugaverðar og gaman að skoða í hvers konar landi við búum.
Á Íslandi er nokkuð gott að búa. Hér ríkir friður, stríðsátök eru ekkert að trufla okkar daglega líf, erum komin langt í jafnréttisbaráttu kynjanna og svo mætti lengi telja. Flest allar mælingar á íslensku samfélagi sýna okkur að þessi eyja, langt úti í Atlantshafi, sé ágætis staður til að búa á. En Þessum 320.000 eyjaskeggjum sem búa hér er svo sannarlega ekki dreift jafnt yfir eyjuna því rúmlega 200.000 þeirra búa á SV-horni landsins, höfuðborgarsvæðinu svokallaða.
Frá höfuðborgarsvæðinu,er þessari litlu eyju stjórnað. Alþingi Íslendinga er niðri við tjörnina, stjórnarráðið í seilingarfjarlægð og ráðuneytin raða sér svo, hér og þar, um miðbæ Reykjavíkur.
Ríkisútvarpið, hlutverk þess og skyldur
Rikisútvarpið er ein stofnun sem við öll, ríkið, rekum og eigum. Þessi stofnun býr þess vegna yfir ákveðnum skyldum sem það þarf að sinna. Hún þarf að nást alls staðar á landinu, hún þarf að sinna öllum aldurshópum, hún þarf að passa upp á kynjahlutföllin og já… hún þarf líka að leyfa röddum allra hópa að heyrast, Þessar skyldur eru settar á stofnunia sökum þess að við öll eigum hana. RÚV er sérstök, okkur þykir öllum vænt um hana, því við eigum hana öll saman.
í sjónvarpinu er eiginlega aðeins einn þáttur sem sinnir þjóðfélagi og pólitík. Hann heitir „Sunnudagsmorgunn’’ í umsjón Gísla Marteins Baldurssonar. Hann hefur gefið það út sjálfur að hann ætli að passa vel upp á kynjahlutföll og að engum pólitískum skoðunum sé hyglt í
þættinum. Það er vel og þakkar maður fyrir að þáttastjórnendur gefi út svona yfirlýsingar á samfélagsmiðlum. Það styrkir mann í þeirri trú að þeir ætli virkilega að standa sig. Vera meðvitaðir um hlutverk sitt sem þáttastjórnendur í sjónvarpi í almannaeigu.
Þar sem þátturinn er sá eini í sjónvarpinu sem sérhæfir sig í að ræða um þjóðfélagið sem við búum í, pólitíkina og samfélagsleg málefni, ákvað ég að taka saman viðmælendur í Sunnudagsmorgni á Rúv. Ég tel þetta vera lýðræðislegt hlutverk mitt, verandi hluti af þessu samfélagi og einn af hluthöfum í útvarpinu (Þó vissulega haldi Illugi Gunnarsson á eina hlutabréfinu)
Viðmælendur hingað til eru 110 talsins. Sumir hverjir eru taldir tvisvar vegna þess að þeir hafa einfaldlega komið tvisvar sinnum í þáttinn. 64 karlar hafa komið í þáttinn, og 46 konur. 58.2% karlar á móti 41.8% kvenna. Það er auðvitað síðan mat hvers og eins hvort þessi skipting sé „nógu góð’’. Auðvitað viljum við sjá sem jafnasta kynjahlutfall. Ég er síðan ekki maður að dæma það hvort einhver slagsíða sé á hinu pólitíska spjalli svo ég ætla mér að sleppa þeim samkvæmisleik.
Hvað varðar skiptingu viðmælenda eftir búsetu er myndin einföld. Af 110 einstaklingum sem hafa verið í þættinum hjá Gísla Marteini, eru 105 íbúar höfuðborgarsvæðsins, en fimm utan þess. 95.5% á móti 4.5%. Tveir af þessum þremur búa erlendis. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Baltasar Kormákur. Baltasar er þó mestmegnis í Skagafirðinum þegar hann er heima.
Við hljótum að gera þá kröfu til eina þáttar í sjónvarpi sem sinnir þjóðfélagsmálum og pólitík að breyta þessu. Það hlýtur að vera keppikefli svona þáttar að leggja sig í líma við það að fanga allt þjóðfélagið, draga fram ólíkar skoðanir þess og varpa þeim upp fyrir alla landsmenn.
Það sem skiptir mestu máli fyrir okkur Akureyringa og landsbyggðina í heild er þetta: Ríkissjónvarpið er sjónvarp allra landsmanna en rödd okkar heyrist ekki. Eftir að svæðisútvarpið var lagt af sinnir Rúv ekki almannarýminu á okkar svæði. Rúv sinnir hins vegar höfuðborgarsvæðinu frábærlega. Eftir stöndum við, greiðum nefskattinn samviskusamlega, en fáum lítið til baka.
Það orkar tvímælis að íbúi á Akureyri viti meira um Hofsvallagötuna í Reykjavík en miðbæjarskipulagið á Akureyri. Fjölmiðlum er um að kenna.
Eins frábær og Rúv er, þá hefur hún gleymt þessu lykilhlutverki sínu.
Sveinn Arnarsson
@Sveinn_A
ritstjóri akv.is
ATHUGASEMD(02:41): Gísli Marteinn Baldursson benti mér, réttilega, á að tveir einstaklingar hafi ekki ratað í réttan flokk. Þeir Halldór Halldórsson og Sigurður Ingi Jóhannsson. Ég samþykkti þau rök hans og breytti þannig upphaflega pistlinum. Eftir stendur hlutfallið 105 á móti 5, en ekki 107 á móti 3. Bið ég Gísla Martein bæði afsökunar á þessari handvömm minni sem og seinagangi í að leiðrétta pistilinn. Að sama skapi þakka ég honum fyrir málefnalega umræðu á Twitter um efni pistilsins.
