Stefán B Sigurðsson rektor Háskólans á Akureyri birtir grein i Akureyri-Vikublaði þann 31. Október s.l. þar sem hann reynir að réttlæta embættisfærslu sína varðandi ráðningu í starf forseta hug- og félagsvísindasviðs Háskólans á Akureyri nú nýlega. Ráðningin hefur valdið miklum úlfaþyt norðan heiða og sunnan, enda margt í ráðningaferlinu sem er gagrýnivert og um leið áhyggjuefni fyrir þá sem sækja um opinber störf. Til dæmis er það áhyggjuefni fyrir háskólafólk hvernig gengið var gegn vilja fræðasviðsins sem reglum samkvæmt á að hafa úrslitaáhrif á það hver hlýtur ráðningu að virtum lögmætum sjónarmiðum og hæfnisdómum. Hug og félagsvísindasvið mælti með ráðningu minni, en rektor réði þann umsækjanda sem fræðasviðið hafði metið þriðja hæfastan og hlaut næst fæstu atkvæðin í kosningu sviðsfundar. Sú kosning fór fram að afstöðnum kynningarfundi þar sem farið var yfir menntun, fyrri störf og framtíðarsýn umsækjenda fyrir HA. En yfirstjórn skólans lét sér ekki nægja (kannski óvænta) niðurstöðu fræðasviðsins heldur afréð nú, öllum að óvörum, að leita til ráðningastofu sem látin var hafa lokaorðið í þessum leikþætti.
Ég vil taka fram að ég efast ekki um að sú sem ráðin var sé þrátt fyrir þetta fullfær um að gegna starfi sviðsforseta. Málið snýst bara ekki um það heldur þá geðþóttastjórnsýslu sem þarna var viðhöfð með því að gengið var í berhögg við reglur háskólans á Akureyri um ráðningu sviðsforseta. Stjórnsýslulög og reglur veita ekki forstöðumönnum opinberra stofnana gerræðisvald, þvert á móti. Ofan á annað hefur háskólarektor hallað réttu máli á opinberum vettvangi. Ég sé mig því tilneydda að leiðrétta nokkur atriði og halda öðrum til haga.
Farið út fyrir auglýstan ráðningarferil
Rektor segir í grein sinni að auglýsingin sé einn mikilvægasti þátturinn í ráðningarferlinu því „allt framhald ráðningarferilsins byggi á henni.“ Vegna þessara orða bendi ég á að hvergi var í auglýsingu um starfið gefið til kynna að framundan væri sá ráðningarferill sem varð. Þvert á móti segir þar að dómnefnd (ekki ráðningarstofa) muni meta hæfi umsækjenda „með sama hætti og hæfi umsækjenda um stöðu háskólakennara“. Enn fremur að ráðið verði í starfið „að fenginni umsögn hug- og félagsvísindasviðs og að höfðu samráði við háskólaráð“. Á þessu fyrirheiti urðu þær „efndir“ að farið var langt út fyrir auglýstan ráðningarferil sem auk þess tók allt of langan tíma (sex mánuði vegna starfs sem ráðið er í til 2ja ára). Sú töf hefur valdið umsækjendum bæði skaða og erfiðleikum. Þá var einnig brotið blað í sögu skólans og brotnar þær reglur sem háskólaráð hefur sjálft sett um ráðningar þegar gengið var framhjá vilja hug- og félagsvísindasviðs Háskólans á Akureyri, sem mælti með mér í starfið. Villur og ónákvæmni í hæfnisdómi fengust ekki leiðréttar áður en kosning fór fram á fræðasviðinu. Er þá fátt eitt talið af því sem aflaga fór.
Reglur brotnar
Í grein sinni segir rektor að fylgt hafi verið þeim reglum sem gilda fyrir háskólann varðandi ferlið. Í reglum um HA (nr 387/2009) segir í 15. gr:
„Rektor ræður forseta fræðasviðs til tveggja ára í senn að fenginni umsögn viðkomandi fræðasviðs og að höfðu samráði við háskólaráð. Umsækjendur um stöðu forseta fræðasviðs skulu uppfylla almenn hæfisskilyrði sem háskólakennarar og það á vettvangi þeirra fræða sem annað hvort eru kennd á viðkomandi fræðasviði skólans eða tengjast mjög náið helstu viðfangsefnum þess. Dómnefnd metur hæfni umsækjenda um stöðu forseta fræðasviðs með líkum hætti og hún metur hæfni umsækjenda um stöður háskólakennara, en þó skal einnig sérstaklega litið til starfserils, starfsreynslu, stjórnunarreynslu og menntunar umsækjenda m.t.t. eðlis starfsins.“
Hér er skýrt tekið fram hvað skuli lagt til grundvallar ráðningu sviðsforseta og með hvaða hætti hæfið skuli metið: Fræðasviðinu er ætlað að taka afstöðu til umsækjenda á grundvelli hæfnisdóma sérskipaðrar dómnefndar sem metur akademískt hæfi á borð við menntun og rannsóknarvirkni, en einnig starfs- og stjórnunarreynslu. Skemmst er frá því að segja að þrátt fyrir meinlegar villur í hæfnisdómi um mig – þar sem bæði menntun og rannsóknavirkni voru vanmetin án þess að það fengist leiðrétt – er úrskurður dómnefndar þessi:
„Niðurstaða dómnefndar er sú að allir fimm umsækjendur … fullnægi lágmarkskröfum til að gegna auglýstri stöðu forseta hug- og félagsvísindasviðs; en Ólína og Sigrún eru með mesta reynslu í krefjandi störfum við stjórnun og rekstur.“
Á grundvelli þessa hæfnisdóms, að undangengnum kynningarfundi með umsækjendum sjálfum og spennandi kosningu milli þeirra, mælti fræðasvið Hug- og félagsvísindasviðs með ráðningu minni.
Rangt farið með niðurstöður
Háskólarektor hefur ítrekað látið að því liggja að dómnefnd hafi metið Sigrúnu Stefánsdóttur hæfasta til starfans. Í samtali við Akureyri-Vikublað og í helgarblaði DV segir hann orðrétt „bæði niðurstaða dómnefndar og skýrsla ráðningarstofunnar voru mjög skýrar að Sigrún væri sá aðili [þ.e. hæfust]“. Lítum þá nánar á „skýrleikann“ í niðurstöðu Capacent. n“. Þar erum við Sigrún báðar taldar „skara fram úr“ öðrum umsækjendum, en um mig segir:
„Ólína hefur miklar forsendur til þess að sinna þessu starfi. Hún er með góða menntun, hefur reynslu af stjórnun, og þekkir til háskólasamfélagsins. Hún hefur tekið þátt í uppbyggingu m.a. innan háskóla, þó sú reynsla sé ekki endilega reynsla stjórnandans. Ólína sér marga möguleika fyrir Háskólann á Akureyri, og hefur áhuga og vilja til að vera í liðsheild sem eflir og styrkir skólann. Ólína er mjög vel máli farin samkvæmt því sem heyra mátti í viðtalinu. Þá eru gögn hennar vel upp sett og textinn skýr. Í umsögnum kom einnig fram að hún væri mjög fær í því að tjá sig, noti vandað málfar og sé með betri ræðumönnum.”
Capacent gefur síðan umsækjendum einkunn fyrir frammistöðu í viðtali. Það sem skilur þar á milli mín og Sigrúnar er 1 stig af 12. Það er nú allur „skýrleikinn” sem háskólarektor hefur vísað til. Þetta eina matskennda stig sem ráðningarstofan gefur, lætur rektor vega þyngra en hina lögbundnu hæfnisþætti og vilja fræðasviðsins sem hefur tekið lögmæta afstöðu að virtum öllum fyrirliggjandi gögnum um umsækjendur.
Að lokum
Stjórnsýslulögum og reglum er ætlað að tryggja að við veitingu opinberra starfa sé fylgt faglegu og skipulögðu ráðningarferli. Sé það gert og tekið mið af lögbundnum hæfnisþáttum eftir lögbundnum leiðum á að vera tryggt að sá sem hlýtur ráðningu sé fullhæfur, og helst hæfastur, til þess að gegnar starfinu (þótt auðvitað sé aldrei hægt að fullyrða með vissu hver sé „hæfastur“ í hópi fólks með breiðan bakgrunn). Því miður varð á því misbrestur að þessu sinni að farið væri að settum reglum.
Ég sótti um starf forseta hug- og félagsvísindasviðs Háskólans á Akureyri af áhuga fyrir velgengni skólans og löngun til þess að vinna honum gagn. Til þess hef ég góðar forsendur í ljósi reynslu minnar og menntunar, eins og fræðasvið hug- og félagsvísinda hefur staðfest. Háskólinn á Akureyri markaði á sínum tíma þáttaskil í háskólastarfi hér á landi og ég tel að hann eigi þess kost að opna enn nýjar víddir á því sviði sé vel á spilum haldið. Sjálfa langaði mig að leggjast á árar með starfsmönnum og yfirstjórn skólans til þess að svo mætti verða. Sá ásetningur verður víst að bíða betri tíma.
Kjörorð Háskólans á Akureyri „frelsi, framsækni – virðing og jafnrétti“ eru háleit markmið sem vert er að rækta. En orð eru merkingarlaus nema unnið sé í anda þeirra. Því miður hafa þessar síðustu tiltektir yfirstjórnar Háskólans á Akureyri sett blett á skólann og varpað rýrð á hin háleitu kjörorð hans.
Ólína Þorvarðardóttir
Höfundur er þjóðfræðingur.
