Hildur Eir Bolladóttir. Mynd: Guðrún Hrönn
Ég hef velt því svolítið fyrir mér undanfarið, sérstaklega eftir spjall við góða vinkonu sem hefur alltaf verið ófeimin við að benda á það sem betur mætti fara í jafnréttismálum, hvort ég hafi sjálf vikið mér undan því að ræða þá baráttu á opinberum vettvangi. Ég hef ekki vikið mér undan því að tala fyrir réttindum samkynhneigðra og þá einkum og sér í lagi í tengslum við hjónabandið og þjónustu kirkjunnar, ég hef heldur ekki hlíft sjálfri mér við því að tala fyrir náttúruvernd og ég hef líka fjallað um aðstæður innflytjenda og mikilvægi þess að við hlúum vel að nýjum Íslendingum í þessu gósenlandi. En þegar að kemur að kvenréttindum þá hef ég satt best að segja verið nokkuð þögul. Vissulega hef ég komið inn á þau mál í umfjöllun minni um Jesú og samskipti hans við konur og það hvernig hann lyfti þeim upp og fyllti þær kjarki til að tjá sig og vera raunar fyrstu kristniboðar heimsins og hvernig hann mætti þeim af skilyrðislausum kærleika þegar samfélagið fyrirleit þær vegna stöðu þeirra. Í því samhengi er hægt benda á samversku konuna í Jóhannesarguðspjalli sem átt hafði fimm menn og hórseku konuna sem menn ætluðu að grýta en ástæður þess að þær standa í þessum sporum eru ekki útlistaðar í frásögnum guðspjallamannanna af því að engin hafði áhuga á því nema Jesús.
Þegar ég hef fjallað um náttúruna og baráttu samkynhneigðra fyrir sínum sjálfsögðu mannréttindum sem eru að fá að elska þann sem maður elskar og njóta viðurkenningar samfélagsins á þeim heilögu tilfinningum þá hef ég kannski vikið að því að sú barátta sé af sama meiði og kvennabaráttan. Annars hef ég ekki verið nógu dugleg að standa á mínu af því að kvenréttindi eru jú mín sjálfsögðu mannréttindi.
Ég held að það sé miklu auðveldara að berjast fyrir réttindum þess hóps sem þú tilheyrir ekki nema að því leyti að vera eitt samfélag og náungi náunga síns. Það er miklu auðveldara fyrir mig að berjast fyrir réttindum samkynhneigðra og innflytjenda og fyrir náttúrunni heldur en fyrir kvenréttindum einfaldlega af því að ég er sjálf kona. Það gæti líka helgast af þeirri tilfinningu að vilja ekki vera þolandi eða fórnarlamb sem maður er auðvitað ekki þegar um augljós mannréttindi er að ræða. Í íslenskum veruleika finnst okkur kannski staða kvenna vera það góð að sem ungar konur viljum við bara halda kúlinu og ekki kvarta. Það er mjög auðvelt að stinga höfðinu í sandinn í íslensku þjóðfélagi árið 2013 og hugsa „jæja ég bý þó ekki við sömu kúgun og kynsystur mínar í Afganistan eða á Indlandi, ég verð ekki fyrir sýruárásum“ en það væri eins og að segja við samkynhneigða á Íslandi „hvað eru þið að væla yfir ykkar réttindum hér, sumstaðar eru samkynhneigðir hreinlega grýttir.“ Þess vegna er svo ótrúlega mikilvægt að karlar standi með okkur konum í jafnréttisbaráttunni því það er margt óunnið og auðvitað verðum við alltaf að vera á vaktinni. Og þess vegna er líka svo óendanlega mikilvægt að á Alþingi sitji fólk sem er þess meðvitað að það er bannað að bulla ef maður hefur völd. Í raun má segja að tjáningafrelsið nái að þeim mörkum, af því að sá sem hefur völd hefur mikil áhrif og orð hans eða hennar vega þyngra en orð þess sem lítil eða engin völd hefur. Þessi hugsun hefur ásótt mig síðan ég las svar þingmannsins Brynjars Níelssonar við pistli ungrar, gáfaðrar og hugrakkrar stúlku sem heitir Sóllilja Guðmundsdóttir og er formaður femínistafélags Kvennaskólans í Reykjavík. Fyrst vil ég segja að mér finnst aðdáunarvert þegar stúlkur á þessum aldri stíga fram og vekja máls á bágri stöðu kvenna. Það er aðdáunarvert fyrir þær sakir að óréttlætið er ekki eins sýnilegt eins og þegar kvennabaráttan hófst hér fyrir alvöru en samt engu betra þó það kraumi undir yfirborðinu. Og þegar ungar stúlkur eins og hún Sóllilja stíga fram og tjá sig þá eigum við sem eldri erum að standa með þeim í stað þess að tala niður til þeirra eins og fyrrnefndur þingmaður gerði þegar hann sagði orðrétt í pistli sínum: „Ég ætla að gera tilraun til að leiðrétta það, sem úrskeiðis fór hjá unga femínistanum og reyna að takmarka hrokann eins og ég get, eiginlega setja mig í föðurlega umvöndunarstílinn.“ En það sem að Sóllilja var að gagnrýna var eftirfarandi afstaða þingmannsins varðandi refsingu við kaupum á vændi en þar segir Brynjar „Ég gagnrýni því lögregluyfirvöldin fyrir að nýta takmarkaðan mannafla sinn í þeim tilgangi að eltast við fullráða fólk sem sjálfviljugt er að stunda kynlíf, ýmist frítt eða gegn greiðslu, í stað þess að nota hann til að upplýsa önnur alvarleg brot þar sem verulegir fjárhagslegir hagsmunir einstaklinga eru undir. Og ég gagnrýni þá sem sífellt heimta að yfirvöld refsi kynlífskaupendum og kafi oní hvers manns kopp í þeim tilgangi, á sama tíma og sömu frekjurnar stunda alvarlegri brot, ekki bara samkvæmt mínu mati heldur löggjafans. Femínistinn og menntaskólaneminn spyr í þessu sambandi hvort peningar séu mér kærari en mannréttindi. Það er eins með Sóllilju og marga aðra femínista að þeir telja bann við kynlífsviðskiptum hafi eitthvað með mannréttindi að gera.“ Sem manneskja, kona, móðir, eiginkona, guðfræðingur og prestur segi ég já Brynjar Níelsson kynlífsviðskipti hafa eitthvað með mannréttindi að gera. Og ekki koma með svarið að vændi hafi alltaf verið til og sé elsta starfsgrein í heimi því það réttlætir nákvæmlega ekki neitt. Ofbeldi og kúgun í öllum myndum hefur líka alltaf verið til en það réttlætir ekki tilvist þess. Hefðarrök eru ekki gild réttlæting á óréttlæti, hvort sem um er að ræða vændi eða annað helsi sem niðurlægir fólk og rænir það heilbrigðri sjálfsmynd og reisn. Mér finnst jafn alvarlegt að þingmaður viðhafi þennan málflutning eins og ef ég sem prestur myndi gera slíkt hið sama, störf okkar eru nefnilega í grunninn mjög lík. Við erum bæði í þjónustu við almenning, alveg sama hvors kyns, kynhneigðar eða kynþáttar hann er, við erum ambáttir almennings sem eigum að nota stöðu okkar og áhrif til eflingar allra þjóðfélagshópa. Störf okkar beggja snúa að því að hlúa að mannréttindum, þjóna náunganum í kærleika og hafa helgi manneskjunnar ætíð að leiðarljósi. Amen.
Hildur Eir Bolladóttir
