Ég skrifa þessa grein í ljósi mikillar umræðu sem hefur orðið á síðastliðnum mánuðum um kynferðisafbrot í samfélaginu. Umræðan um kynferðisafbrot er þarft málefni og henni er langt því frá að vera lokið. Fordómar og ótti við að segja frá hafa viðgengist og þar af leiðandi hafa kynferðisafbrotamenn náð valdi á öllu samfélaginu. Fjöldi glæpa sem hefur verið framinn og þaggaður niður er þvílíkur!
Það er þó eitt sem ef til vill gleymist oft að ræða í sambandi við kynferðisglæpi. Það er hvað það er að vera aðstandendandi kynferðisafbrotamanns. Það er mjög auðvelt að hafa skoðun á einhverju málefni eða einhverjum einstaklingi sem tengist manni ekki neitt. Það sem er svo kannski enn auðveldara er að úthúða manneskjum á netinu. Við teljum okkur oft vera að standa við bakið á þolendum þegar við skrifum svívirðilegar athugasemdir um gerendur afbrotanna en að mínu mati eru til önnur betri ráð til þess að sýna stuðning við þolendur. Við gleymum nefnilega oft að gerendurnir eiga fjölskyldur sem þurfa að kljást við mikinn missi og vanlíðan vegna þess sem gerst hefur.
Að vera aðstandandi kynferðisafbrotamanns er það að lifa í stöðugri þögn. Maður finnur til skammar og jafnvel sektarkenndar þrátt fyrir að maður hafi ekki gert neitt rangt sjálfur. Manneskja sem var þér jafnvel einna nánust, er allt í einu sökuð um glæp sem engin manneskja á nokkurn tímann að þurfa að lenda í.
Í mínu tilviki var það karlmaður sem ég hefði treyst fyrir öllu. Hann var viðloðinn alla mína barnæsku og átti að vera fyrirmynd mín. Fjölskyldan klofnaði í tvennt og sorgin yfir öllum fölsku minningunum var og er enn þann dag í dag yfirþyrmandi. Ég forðast að tala um hann, skoða myndir af honum og hvað þá hitta hann. Ég fæ hnút í magann þegar rætt er um kynferðisofbeldi, þegar ég sé bílinn hans og þegar ég er spurð um hann í einföldustu samræðum.
Móðir mín hefur oft líkt missi okkar við dauðsfall nema það að stöðug reiði hamlar það að við getum syrgt hann og munað eftir góðu tímunum. Hvernig er hægt að hugsa um æskuminningar sem eiga að vera gleðilegar þegar hann er partur af þeim flestum? Þess vegna hefur þögnin þurft að fylla í skarð fyrrverandi ástvinar.
Ég vildi vekja fólk til umhugsunar um þetta umfjöllunarefni vegna þess að ég vil tala um þetta. Ég vil ekki þurfa að skammast mín og lifa í þögn vegna þess hvernig aðrir hafa svert líf sitt. Ég tel að það þyrfti að finna fleiri meðferðarúrræði fyrir fólkið sem er baksviðs, fólkið sem situr eftir og vissi ekki, fólkið sem lifði í blekkingu og er með djúp ör sem vara að eilífu.
Þann 21. mars síðastliðinn fór ég á aðalfund og málþing hjá Aflinu sem er eins og flestir vita, samtök gegn kynferðis- og heimilisofbeldi á Norðurlandi. Dagskráin var glæsileg í alla staði, Sölvi Tryggvason sá um fundarstjórn og 5 manns fluttu ólíka pistla. Fyrir mér er óskiljanlegt hversu fáir lögðu leið sína á eins fræðandi málþing og þetta var, miðað við umræður síðustu vikna og mánuða.
Hjá Aflinu vinna níu konur sem flestar hafa lent í ofbeldi af einhverju tagi. Þær hafa unnið frábært starf sem er að mestu leyti unnið í sjálfboðavinnu. Því miður er þetta eitt af fjölmörgum samtökum og fyrirtækjum sem kom ekki út í hagnaði á síðasta ári. Félagið lifir á styrkjum og maður sá að Aflskonum var hlýtt til MA-inga sem styrktu félagið um rúm 50 þúsund á Velgengnisdögum 2012.
Flestir sem mættu á fundinn voru þolendur eða aðstandendur þolenda og gerenda. En maður spyr sig, hvar voru hinir? Hvar var bæjarstjórnin og hvar voru fjölmiðlarnir? Ef við ætlum að uppræta þennan vanda þurfum við fleira fólk sem lætur sig varða um málið af því að vandi sem ekki er viðurkenndur, hverfur ekki að sjálfsdáðum.
Sandra Marín Kristínardóttir
Höfundur er nemi í 3.A í Menntaskólanum á Akureyri
Greinin birtist áður í Muninn, skólablaði MA
