Björn Þorláksson
Félag grunnskólakennara hyggst nú í samráði við Mennta- og menningarmálaráðuneytið, Skólastjórafélag Íslands og Samband íslenskra sveitarfélaga endurskoða þá skólastefnu sem grunnskólar landsins starfa samkvæmt, og kallast Skóli án aðgreiningar. Allt of margir nemar þurfa sérkennslu. Hlutfall ólæsra unglingsdrengja er óásættanlegt. Þá þyrfti að endurskoða skipulag skóladagsins.
Hermundur Sigmundsson, prófessor í lífeðlislegri sálarfræði við háskólann í Þrándheimi í Noregi, telur að með breyttu skipulagi skóladags í grunnskólum væri hægt að byggja upp þá færni í lestri og stærðfræði sem nauðsynleg er til að ná tökum á áframhaldandi námi og námsgreinum. Hann telur þörf á byltingu. Að skólakerfið sé í raun komið í gjörgæslu.
Miklu fleiri börn þurfa nú sérkennslu á Íslandi en í samanburði við nágrannalönd. Hvað veldur? Á sama tíma má spyrja hvort afburðanemendur fái þá hvatningu sem þurfi, hvort þeir fái verkefni við hæfi?
Öll kunnum við sögur af slöppum kennurum eins og íslenskukennaranum sem leiðrétti setningu hjá 10 ára gömlum nemanda: „Skipið siglir undir brúna.“ Kennarinn leiðrétti og hélt að skip sigldi undir „brúnna“ en ekki þýðir að gagnrýna kerfi með nokkrum gölluðum málfræðikennurum. Of langar vinnulotur og of mikil hagræðingarkrafa er efalítið ein orsök vandans eins og Hermundur bendir á. Og hvers vegna má ekki færa klukkuna á vetrum svo börnin fari betur búin á fætur, líkamsklukkulega? Rannsóknir sýna að námsárangur er betri í birtu en myrkri, sumir telja það flokkast undir vonsku gegn börnum (og fullorðnum svo sem einnig) að breyta ekki klukkunni á vetrum. Væri ekki ágætt líka að færa skólastofuna oftar út fyrir veggi skólans?
Börn mæta til leiks frá heimilum með misjafnt nesti. Tryggja þarf kerfi sem lyftir undir þau sem á þarf að halda en hin sem koma vel búin ættu ekki heldur að gjalda fyrir forgjafir sínar, þau ættu ekki að þurfa að bíða meir en góðu hófi gegnir eftir því að lægsti samnefnarinn komi fram.
Íslendingar vilja ekki einkaskóla. Við trúum því að ríkið skuli að mestu sjá um menntun borgaranna. Með því næst ákveðinn jöfnuður og hugmyndin er að allir fái sitt tækifæri. En þegar umræðan um skólamál snýst að mestu um krónur og aura, endalaust. Þegar kalla þarf til Íslending, búsettan í útlöndum, til að sjá hið augljósa liggur fyrir að hér hefur skort á gagnlega rýni og greiningu á skólakerfi landsmanna. Mikið væri gaman ef fjölmiðlar sýndu menntamálum, öðrum en þeim sem lúta að krónum og aurum, aðeins meiri áhuga og hvettu skólafólk til að taka umræðu um málið. Með hagsmuni barnanna okkar í huga – en ekki aðeins efnahagslega hagsmuni þeirra sem kenna þeim.
Með ritstjórakveðju
Björn Þorláksson
