Umræða um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar hefur nú staðið yfir um skeið. Líkt og vanalega er saumað verulega að heilbrigðiskerfinu þótt ráðamenn segi að ekki sé meiri niðurskurður í farvatninu nú en á síðasta ári. Tölurnar einar og sér segja bara ekki allan sannleikann. Nú er staðan orðin slík að þeir sem innan heilbrigðisgeirans starfa, svo og þeir sem þjónustunnar þarfnast verða þess illilega varir að lengra verður ekki gengið og verulega aðkallandi að snúa af leið niðurskurðar, samdráttar og aðhalds. Staðan er ekki boðleg lengur.
Læknar og heilbrigðisstarfsfólk hefur síðustu vikur lýst áhyggjum sínum í fjölmiðlum og með greinaskrifum í blöð, í ríkari mæli en við höfum átt að venjast. Þá lét í sér heyra Sigurjón Benediktsson tannlæknir, liggjandi inni á LSH, þar sem hann m.a. spurði heilbrigðisráðherra til hvaða bragðs hann hygðist grípa gagnvart Landsspítalanum. Við höfum ekki rekist á viðbrögð heilbrigðisráðherra við spurningu Sigurjóns. Ekki minnumst við þess heldur að heilbrigðisráðherra hafi nokkru sinni síðan hann tók við embætti, talað svo skýrt að maður skildi hann, hvað þá að maður skilji hvað hann hyggist gera, það virðist vera algerlega hulið. Honum hefur tekist að svara fjölmiðlafólki á þann hátt að maður er engu nær en áður.
Hverjir ráða?
En – er það svo að eingöngu stjórnvöld á hverjum tíma eigi að ráða því alfarið hvernig farið er með heilbrigðiskerfið? Gera má ráð fyrir því að heilbrigðisstarfsfólk hafi einnig eitthvað um málið að segja. En – hvað með aðra? Hvað með þau fjölmörgu félagasamtök á landinu sem stutt hafa við uppbyggingu í heilbrigðiskerfinu með fjárframlögum, m.a. til tækjakaupa – um áratugaskeið?
Nú hefur verið biðlað til almennings að leggja sín lóð á vogarskálar og koma með tillögur til niðurskurðar og hagræðingar. Og – er þá ekki einmitt núna upp runnin sú stund, að stofnað verði til samvinnu meðal þeirra sem um árabil hafa lagt heilbrigðiskerfinu lið og í sumum tifellum eru beinir stuðningsaðilar. Sem dæmi má nefna Hlífarkonur sem hafa dyggilega stutt við Barnadeild Sjúkrahússins á Akureyri.
Sjálfboðaliðar innan félagasamtaka á Íslandi hafa lengstum verið hvatamenn að uppbyggingu heilbrigðisstofnana og þá hafa félagasamtökin verið öflugir stuðningsaðilar með eftirfylgni í formi fjárframlaga sem aflað er með starfinu – í sjálfboðavinnu. Þessi þáttur í rekstri alls heilbrigðiskerfisins er ómetanlegur. Má í þessu sambandi minna á, að upphaf Landsspítalans má rekja til þess að konur og kvenfélög hófu söfnun fyrir honum fyrir tæpri öld, eða árið 1915. Áður höfðu konur og kvenfélög hvatt til og staðið að uppbyggingu fyrstu sjúkrahúsa á landinu, - ásamt öðrum.
Konur höfðu ríka ástæðu til vegna þeirra aðstæðna sem uppi voru. Það féll í þeirra hlut að sinna öldruðum, sjúkum, fötluðu fólki og öðrum þeim sem minna máttu sín, auk hússtjórnar og hefðbundinna heimilisstarfa sem einnig voru í verkahring kvenna. Eftir stofnun kvenfélaga og annars félagsskapar sem konur tóku þátt í, voru þær óspart hvattar til að sinna betur hinum sjúku og fátæku. Þeim var auðvitað ljóst að hagsmunum sjúkra, aldraðra og fatlaðs fólks var best borgið á viðeigandi stofnunum og um leið létti það álaginu af heimilunum. Félagasamtök karla fylgdu í kjölfarið og í sameiningu hafa ýmis félagasamtök staðið dyggan vörð um hagsmuni heilbrigðiskerfisins.
Nú teljum við löngu tímabært að þau félagasamtök sem sannarlega hafa verið í stuðningsneti heilbrigðiskerfisins, taki virkari þátt í að móta framtíðarstefnuna og auðvitað eiga stjórnvöld að kalla þessa aðila að borðinu.
Það er ekki sjálfsagður hlutur að fjölmargir einstaklingar sem vinna óeigingjarnt starf í þágu kerfisins, gefi alla sína vinnu til sjálfboðastarfs, leggi til fjármuni svo eðlileg starfsemi fái þrifist – en síðan komi krumla ríkisvaldsins með flugbeittan og blóði drifinn kutann á lofti og reiði til höggs – en spyrji einskis!
Er það ekki einmitt sjálfsagður hlutur og sjálfsögð kurteisi, að stjórnvöld hverju sinni spyrji þá sem lagt hafa ómælt að mörkum? Spyrji þá álits og fái þá í lið með sér?
Við hvetjum ALLA aðila til samvinnu – NÚ ÞEGAR!
Og það er ekki teygjanlegt.
Virðingarfyllst.
Hólmfríður Sólveig Haraldsdóttir, Margrét Ingibjörg Ríkarðsdóttir, Elsa María Guðmundsdóttir..
