Á Alþjóðlegum baráttudegi kvenna stóðu Zontaklúbbarnir á Akureyri fyrir fyrirlestri undir yfirskriftinni Útlitsdýrkun og lýtaaðgerðir - er of langt gengið? Fyrirlesari var dr. Ebba Margrét Magnúsdóttir, fæðingar- og kvensjúkdómalæknir.
Í erindi sínu fjallaði Ebba um fjölgun lýtaaðgerða á kynfærum kvenna hér á landi og annarsstaðar á Vesturlöndum og eftir erindið ræddum við sem hlýddum á mögulegar ástæður þessa og hvað gera megi til að sporna við þessari þróun.
Erindi Ebbu var áhugavert og ekki síður umræðurnar sem á eftir komu. Eftir á vorum við uppfullar af vangaveltum og pælingum sem okkur langar til að reifa hér.
Það er ábyggilegt að það er erfitt að ætla að svara því á eina vegu hvers vegna konur sækja nú í auknum mæli í það að fara í svokallaðar „fegrunar“aðgerðir á píkum sínum. Ástæðurnar eru margþættar og liggja víða í samfélaginu, það má t.d. finna ástæður þessa í sögu- og félagslegu samhengi sem og út frá markaðsöflunum. Í karllægu samfélagi sem gerir konum og því kvenlega lægra undir höfði eru rætur ýmissa gilda og viðhorfa gjarnan falin eða vel dulkóðuð svo að erfitt getur reynst að koma augum á þau.
Eitt er þó víst, þetta er samfélagsmein í mörgum lögum en ekki sérstakt kvennamein. Í baráttunni fyrir kvenfrelsi hefur margt áunnist en við megum því miður aldrei sofna á verðinum, við þurfum alltaf að vera á varðbergi gagnvart því sem telst eðlilegt hverju sinni. Vera gagnrýnar og gagnrýnin og spyrja spurninga.
Nú stöndum við frammi fyrir því að sköllótt píka er orðið ákveðið norm (við upplifum að minnsta kosti að loðnu þríhyrningarnir séu á miklu undanhaldi). Hvernig kom það til að rakstur og jafnvel skurður á píkum sé orðinn eða á hraðferð með að verða að normi? Það er ekki þægilegt að þurfa að fella hvert strá á píkunni allri, aftur og aftur og aftur og hvað þá að leggjast undir hníf með hana, vegna þess að hún lítur ekki „rétt“ út.
Það er hagur einhvers annars en okkar að við séum ósáttar við útlit okkar. Það hefur ekkert með okkur og útlit okkar að gera. Það kann að hljóma ótrúlega en í raun er ekkert að okkur! En þegar píkan og bara orðið eitt og sér er enn feimnismál, tengt vandræðaleika, hlaðið skömm og óhreinindum þá erum við ekki svo vel í stakk búnar að takast á við gagnrýni og niðurbrot þeirra sem vilja á okkur græða. Við, konurnar í salnum á föstudaginn, af öllum kynslóðaskalanum erum aldar upp við að geta ekki nefnt kynfæri okkar á nafn, án þess að hika, roðna eða blygðast. Hvaða uppnefni/ónefni ólst þú upp við? Rifa? Frambossi? Pulla? Skömm? Pjása? Pissudúlla? Mús? Hola?
Mæður eiga enn í dag í vandræðum með hvaða orð þær eigi að nota yfir píkur ungra dætra sinna, hvaða orð þær eiga að kenna þeim að nota, því þótt orðið píka sé í dag að verða ofan á eru enn leifar af slæmum tengingum við það. Hugsanlega mundi þó skömm fylgja hvaða orði sem við hefðum ákveðið að nota, því það eina sem getur rifið upp þessar tengingar eru opinskáar, hreinskilnar umræður um kynfæri okkar kvenna, útlit þeirra, upplifun og virkni á okkar forsendum.
Við viljum hvetja allar konur til að leyfa sér að vera ánægðar með sína píku, vita að engin píka er eins, píkur eru allskonar, rétt eins og við mannfólkið. Nefnum píkuna á nafn eins oft og við getum og fögnum því hvað þær eru ólíkar og allskonar og ekki eftir einu „réttu“ skapalóni. Þannig getum við stutt hvor aðra í gagnrýnni hugsun og virt rétt okkar og nauðsyn til sjálfskilnings á okkar forsendum svo að normin komi ekki aftan að okkur.
Ef við getum búið til sterkar og traustar tengingar við píkurnar okkar þá eiga klámvæðingin og markaðsöflin ekki jafn greiðan aðgang að okkur og líkama okkar. Þegar leyfar af gamalli skömm eru horfnar munu nýjar tengingar skapa öryggi og fullvissu um okkar fallegu allskonar píkur og hjálpa til við að brjóta á bak hin stórskaðlegu neyslu-kláms peningagræðgis norm um að ein píka sé fegurri og eðlilegri en önnur og að píkur þurfi á stöðugu fegurðar eftirliti að halda með rakvélum og hnífum.
Lesist upphátt:
Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka! Píka!
Eva Björk Kaaber og Eva Rún Snorradóttir
Höfundar eru tvær af meðlimum Framandverkaflokksins Kviss búmm bang.
