Björn Þorláksson
Hreint ævintýri hefur verið að ganga um götur miðbæjarins á Akureyri undanfarið. Samstillt átak 70 listamanna undir stjórn Hannesar Sigurðssonar sjónlistastjóra hefur lyft yfirbragði bæjarins á þann hátt að litadýrð og ráðgátur mæta íbúum og ferðamönnum hvert sem litið er. Kjólarnir yfir Gilinu eru blaktandi hamingja og ótal fleira mætti nefna og reyndar nær átakið víðar en um miðbæinn. Fjöldi listaverka er í vatnaparadísinni Sundlaug Akureyrar og þótt allir séu ekki á eitt sáttir um hvað sé list og hvað smekkleg framsetning eða ekki, hafa skapast umræður í heitu pottunum sem leysa úr læðingi dýrmæta orku.
Akureyri er jaðar jaðarsins þegar kemur að heimslíkaninu og er því ekki sjálfgefið að halda bænum aðlaðandi sem búsetukosti. Opinber byggðaumræða hefur ekki heldur hjálpað. Land tækifæranna er samkvæmt fréttum á suðvesturhorninu en sérvitringar og minnipokamenn híma á jaðri jaðarsins. Meinlausir og duglegir í besta falli. Myndir af börnum úti á landi snæðandi ís á heitum sumardegi eiga ekki greiðan aðgang að fjölmiðlum með höfuðstöðvar á Reykjavíkursvæðinu. Þegar kemur að því að birta myndmál af lífsgæðum í sjónvarpsfréttum sjáum við nánast alltaf bara myndir af ánægðu fólki með ís á Austurvelli. Þar brosa börnin. Úti á landi eru hins vegar allir að biðja Guð um meiri fisk og stóriðju, ef marka má fréttir sumra fjölmiðla. Það sjónarhorn hefur verið ráðandi að líf landsbyggðar og dauði snúist um atvinnu. Þó sýna rannsóknir að atvinna og menntamál eru aðeins tveir þættir af mörgum mikilvægum þegar fólk velur sér búsetu. Stórfyrirtæki sem segjast ætla að hjálpa Íslendingum eru jafnan ekki drifin áfram af annarri hugsjón en gróða og alþjóðlegt vandamál er einnig að fjölmiðlamenn og stjórnmálamenn eru í vaxandi mæli undirsátar auðvaldsins.
Margir vilja trúa því að spilling þrífist síður þar sem aldrei sést neinn borða ís í sjónvarpinu en slík hugsun stenst enga skoðun. Auðræðið stingur sér alls staðar niður og þess vegna er mikilvægt að íbúar í hvaða samfélagi sem er hafi tækifæri og kjark til að hjóla í vald, hvort sem það er menningarlegt, efnahagslegt eða sjórnmálalegt. Lykillinn að því er virkt lýðræði og gagnrýnin, ögrandi og skapandi hugsun sem listamönnum er gjarnan töm. Auralausa listafólkið sem hengdi í sjálfboðavinnu upp listaverk að nóttu sem degi í Gilinu á meiri þátt í að gera bæinn að aðlaðandi búsetuvalkosti en allar heimsins stóriðjur.
Björn Þorláksson
