Aníta Björnsdóttir
Aníta Björnsdóttir kallar ekki allt ömmu sína. Síðastliðin ár hefur hún flogið á svifvæng út um allan heim, sér til ánægju, með ferðamenn og við kennslu. Í síðustu viku reyndi Aníta svifflug á Norðurlandi og segir hún aðstæður frábærar til vængjaflugs við Eyjafjörðinn. Akureyri vikublað tók flugkonuna tali.
Hvað varð til þess að þú fórst að „paraglæda“ eða fljúga á svifvæng, Aníta?
Já, það er saga að segja frá því, pínu væmin reyndar. Ég vaknaði einn sunnudagsmorgun, sólfagran og bjartan sumarið 2007 og þeirri hugsun skýtur strax niður í heilann á mér að ég verði að fara að fljúga. Ég fór að hugsa um svifdreka án þess að þekkja nokkuð til þeirra, settist við tölvuna mína og fer að gúggla. Finn sviffélag og hringi strax og þar er einhver gaur sem talar mig niður af svifdrekahugmyndinni en segist vera með nýjung sem sé miklu einfaldari, svifvæng. Þannig að ég bara: Frábært, skrái mig í það! Og síðan hefur ekki verið aftur snúið. Ég vissi strax á fyrsta kynningarfundinum að þarna ætti ég heima.
Og hvernig var tilfinningin þegar þú flaugst fyrst?
Ég man vel eftir fyrsta fluginu, fyrst var farið í litla brekku, fyrsta flugið er kannski einn metra frá jörðinni og það var ólýsanleg tilfinning.
Algjört frelsi?
Já, algjört frelsi. Ég held að frelsi sé einmitt orðið sem lýsir þessu best.
Losnar maður við allar hversdagslegar áhyggjur?
Já, það er erfitt að lýsa þessu en þegar maður er uppi að fljúga þá situr maður í loftinu á einhverjum nælondúk sem getur fallið saman ef loftið er erfitt og þetta er súrrealískt, maður flýgur eins og fuglarnir. Þú getur svifið, klifrað hærra ef þú finnur loft á uppleið, svo þarf bara að halda vængnum opnum og fylgjast með fuglunum.
Koma fuglar og fylgja þér þarna uppi?
Þeir koma stundum og tékka á manni en yfirleitt erum það við á svifvængjunum sem eltum þá því fuglar eru rosalega góðir að fljúga. Maður sér á þeim hvernig loftið liggur, ef þeir hringa sig og fara upp þá veit maður að þar er „hitaterming“ og þá leitar maður þangað. Eitt æðislegasta móment sem ég man eftir var í Nepal þegar ég flaug um með stórum hrægömmum. Þá hringaði ég mig með þremur hrægömmum og var ein í heiminum að öðru leyti.
Aníta Björnsdóttir á svifvæng. Mynd: Gísli Steinar Jóhannesson
Varstu ekki hrædd um að gammarnir færu að kroppa í þig?
Nei, ég held ég hafi bara heyrt af einu eða tveimur dæmum þar sem fugl hefur ráðist á einhvern á svifvæng. Ég held það hafi verið arnartegund. Ég lenti reyndar í því í Indlandi að þar voru ernir að leita að æti, svifu um sofandi meðan þeir nálguðust í algjöru hljóðleysi. Að lokum varð ég að öskra upphátt til að vekja þá svo þeir flygju ekki á mig. Þeir voru þá fljótir að stinga vængjum niður og steypa sér beina leið niður. Svo lenti ég einu sinni í því að fugl elti mig en hann réðist ekki á mig.
Hvað varstu að gera áður en þú öðlaðist þessa frelsun?
Ég var grafískur hönnuður hjá Íslensku auglýsingastofunni. Ég var búin að fljúga í tvö ár þegar ég ákvað að selja alla mína búslóð, fara frá Íslandi og hefja nýtt líf. Áður en ég byrjaði að fljúga hafði ég reyndar talið mig rosalega heppna með líf mitt, með bestu vinnu í heimi og allt æðislegt, í raun fannst mér svo gaman í vinnunni að ég vildi helst alltaf vera vinnandi. En eftir að ég byrjaði að fljúga breyttist allt. Þá varð lífið ekki skemmtilegt nema það væri flugveður, maður flýgur sem sagt ekki í rigningu. Svo hafði sitt að segja að ég var í stórum „no budget“ verkefnum fyrir Landsbankann og hafði þar mikið frelsi til sköpunar. Eftir hrunið tóku við leiðinlegar auglýsingar sem ég ætlaði mér að aldrei að vinna við og þá gaf ég sjálfri mér sparkið sem þurfti. Þarna árið 2009 seldi ég allt sem hægt var að selja nema íbúðina mína sem ég ákvað að leigja út til að standa straum af námslánum. Auglýsti á Facebook að allt væri til sölu, föt, bækur, innanstokksmunir og annað og það sem ekki seldist gaf ég til góðgerðamála.
Varstu alveg róleg þegar þú sagðir upp vinnunni – því það var nú ekki síst í auglýsingageiranum sem fólk missti vinnuna eftir hrun – þannig að maður gæti ætlað að það hefðu verið blendnar tilfinningar?
Ég var pínu stressuð á einhverjum tímapunkti en svo hugsaði ég bara að það opnaðist við þetta nýtt tækifæri fyrir einhvern annan sem langaði meira í djobbið. Við Áslaug Rán Einarsdóttir, vinkona mín, fórum svo út með sex mánaða fé, keyptum miða aðra leið til Nepal og flugum út um allt í hálft ár, innan Asíu. Lifðum mjög sparlega, innan um kakkalakka og vatnsleysi, skít og ég veit ekki hvað, þetta var ekkert lúxuslíf. Svo fór ég á heimsmót kvenna í svifvængjaflugi á Spáni árið 2010 og fékk þá fyrstu vinnuna við flugið sem fólst í að fljúga með ferðamönnum á Grikklandi.
Gekk þér sem sagt vel á heimsmótinu?
Ég vann minn flokk en ég var ein í honum!
Og síðar ferðu að fljúga fyrir auknu kvenfrelsi?
Já við Ása flugum saman á svifvængjum, tvær konur og það er fremur óvenjulegt að konur ferðist um heiminn eins og við gerðum. Á stöðum eins og í Asíu og þar sem er fátækt fannst okkur við svo frjálsar og heppnar að geta látið drauma okkar rætast að við ákváðum að standa fyrir vitundarvakningu og vekja athygli með fluginu á frelsi kvenna um allan heim.
Hvaða tæki höfðuð þið til að koma boðskapnum á framfæri?
Í raun bara okkur sjálfar. Við hittum margar konur, „lókal“ konur sem við tókum viðtöl við og spurðum margra spurninga. Spurðum sem dæmi hvað frelsi væri í þeirra huga og hvers þær óskuðu sér í framtíðinni. Reyndum að draga upp litlar prófílmyndir. Svo ræddum við líka við aðrar konur sem voru að fljúga og það var mjög áhugavert að sjá muninn á svörunum, hvernig konur líta á frelsi sitt með mismunandi augum. Það var rosalega gefandi fyrir okkur að eiga þessi samskipti og ég held að það hafi líka verið mjög gott fyrir staðbundnu konurnar að hitta okkur. Þær urðu mjög hissa yfir okkar frelsi og tækifærum. Spurðu hve gamlar við værum, hvort við ættum virkilega engin börn og enga menn, við vorum eitthvað nýtt sem þær höfðu ekki séð áður, þær vissu ekki, sumar hverjar, að þetta hreinlega mætti.
Er nóg að gera hjá þér í fluginu núna?
Ég er að kenna hér heima á Íslandi á sumrin núna, vil hvergi annars staðar vera yfir sumarið en á Íslandi. Svo er að skapast stemning fyrir farþegaflugi og ég geri mér vonir um vaxandi tekjur.
Aníta Björnsdóttir
Hvernig eru kynjahlutföllin í sviffluginu?
Að mestu leyti eru þetta karlmenn en slatti af konum líka og þá ekki síst hér á Íslandi. Flugmenn sem koma til Íslands eru mjög hissa á því hve margar íslenskar konur fljúga. Ætli það hafi ekki svona hundrað manns prófað þetta sport hér á landi og þar af eru kannski 50 mjög virkir.
Við Akureyringar eigum okkar fulltrúa, Gísla Steinar Jóhannesson sem iðulega hefur leikið listir sínar fyrir ofan bæinn. Þið hafið flogið saman síðustu daga, hvernig eru aðstæður fyrir svifvæng hér við Eyjafjörðinn?
Þær eru góðar. Þið eruð með há fjöll hérna sem eru skemmtileg og fullt af flugstöðum. Til dæmis Hlíðarfjall, á veturna er hægt að fara upp með skíðalyftunni. Svo er hægt að fljúga við Grenivík, Laufás, Húsavík og Siglufjörð svo eitthvað sé nefnt. Þetta eru allt mjög spennandi flugstaðir.
Er ekkert sem kemur í veg fyrir að svifvængjaflug sé stundað á heilsársgrundvelli?
Nei, en allt er þetta háð veðri. Ef það er of mikill vindur, rigning eða snjókoma þá er ekki hægt að fljúga.
Þyngir úrkoman dúkinn um of?
Já, bæði það og svo breytast flugeiginleikarnir svo mikið að maður verður að fara inn til lendingar. Öryggislega er allt í lagi þótt það fari að rigna en maður undirbýr strax lendingu.
Er keppt hér á landi í vængjaflugi?
Það er keppt í því hve langt er hægt að fljúga í beinni línu. Metið er 50 kílómetrar.
Hve lengi hefurðu verið í einu á lofti?
Milli fjóra og fimm klukkutíma. Það var í Nepal, Afríku og líka í Hafrafelli í Reykjavík.
Verður manni ekki kalt uppi í himninum?
Nei, ekki ef maður klæðir sig rétt. Það er helst að fingurnir kólni en á góðum sólríkum degi dugar að vera í útivistarfatnaði.
Er lendingin sjálf ekkert mál – ekki frekar en flugtakið?
Nei, við hoppum ekki fram af neinu heldur bíðum eftir að loftið fylli vænginn og sko, það er bara eins með þetta og allt annað að þarf bara að læra vinnubrögðin og afla ýmissar þekkingar s.s. veðurfræðilegrar og þá er þetta ekkert hættulegt. Við leggjum upp með að byrjendur fljúgi með reyndum flugmönnum, læri smám saman á veðrið og fljúgi alltaf í góðum veðuraðstæðum. Ef maður gerir það í mjúkum vindum er mjög ólíklegt að nokkuð komi fyrir. Loftið í bestu aðstæðum verður eins og smjör.
Hefurðu aldrei orðið hrædd?
Jújú, mjög oft.
Það er hluti af þessu?
Já, eitt af því sem heldur manni á lífi er hræðslan, þá anar maður ekki út í eitthvað sem getur valdið skaða. Oft er maður hræddur við „eitthvað ekkert“ því það er í raun og veru ekki eðlilegt fyrir fólk að sitja í lausu lofti, en yfirleitt líður mér vel. Hræðslan kemur ef eitthvað ber að sem maður þekkir ekki og maður veit ekki út af hverju. Það er þá sem dæmi þegar einhver hreyfing kemur á vænginn, loftið breytist og maður veit ekki af hverju. En það hefur ekkert svakalegt skeð, ekkert sem hræðir mig burt. Mín mesta hræðsla er er að ég verði það hrædd að ég hætti að fljúga.
Þarf að yfirstíga þröskuld við hverja ferð?
Já kannski, en til dæmis við Hafrafellið sem er okkar heimasvæði þá þekki ég það svo vel nú orðið að það kemur rosalega sjaldan fyrir að ég hræðist eitthvað þar. Partur af þessu er líka að víkka út þægindarammann, svífa út fyrir sína eigin hræðslu. Það er rosalega skemmtileg áskorun og eftir hvert flug lendir maður pínu sigri hrósandi að hafa getað þetta.
Hefurðu prófað fallhlífastökk?
Nei.
Langar þig ekki til þess?
Jú.
Hvernig ætli samanburðurinn sé á þessu tvennu?
Miðað við hvað aðrir hafa sagt er falllhlífastökkið meira „rush“ á meðan fólk svífur í frjálsu falli en tíminn er miklu styttri en á svifvæng og þetta er að sumu leyti mjög ólíkt.
Geta lofthræddir flogið á svifvæng?
Já, það er nefnilega þannig með lofthræðsluna að hún snýr oft að jörðinni en hverfur þegar fólk er komið upp í himininn. Þeir sem eru ekki flughræddir en lofthræddir hafa margir hverjir mjög gaman af því að fljúga á svifvæng.
Hvað er fram undan?
Til dæmis ætla ég að ganga á Kilimanjaro í febrúar á næsta ári og safna fé til góðgerðarmála, það er svona vatnsverkefni og fleira reyndar.
Ertu að leita að sponsi?
Jájá, allir styrkir væru vel þegnir.
Myndir: Völundur Jónsson
Texti Björn Þorláksson
