Birgir Guðmundsson, dósent við HA, flutti á málþingi um fjölmiðla í Háskólanum á Akureyri fyrir skömmu fyrirlestur þar sem hann benti á breytingar sem orðið hafa í fjölmiðlaneyslu þjóðarinnar. Í maí árið 1944 var nánast aðeins einn áheyrendahópur í landinu þegar Helgi Hjörvarr flutti Bör Börsson, aðeins eitt almannarými eins og það er kallað í fjölmiðlafræðum. Ungir sem aldnir hlustuðu á útvarpsssöguna. Síðan fjölgaði fjölmiðlum og frá aldamótum hefur orðið sprenging í fjölda miðla með hinni stafrænu upplýsingabyltingu. Verður þá „fragmentation of the media“ þar sem fjölmiðlaneytandinn velur aðeins það sem hann hefur áhuga á.
Þetta verður til þess að sameiginlegur vettvangur glatast og samfélagið verður hólfaskipt. Þeir tala saman sem hugsa á líkum nótum en milli hópa skapast menningarbil og umræðan verður gjarnan heiftúðug ef einn í einum hópi blandar sér í umræðuna hjá öðrum hópi, t.d. á Facebook. Menn samfærast um að skoðanir „þeirra hóps“ séu réttar og verða óbilgjarnari gagnvart þeim sem eru ósammála. Samfélagsumræðan verður stífari og öfgakenndari. Meiri pólarísering eins og það er kallað.
Hvert stefnir hér á landi?
Birgir velti upp þeirri spurningu í fyrirlestri sínum hvort búið væri að skipta upp almannarýminu hér á landi, hvort margar þjóðir byggju í einu landi og hvort þær skiptust m.a. eftir búsetu, aldri og menntun. Gögn Birgis sýna að fjölmiðlanotkun er nokkuð minni í dreifðri byggð en þéttri hér á landi. Mikill munur á lestri dagblaða og notkun á samfélagsmiðlum en hins vegar er internetið, útvarpið og sjónvarpið notað álíka mikið í landsbyggðunum og á höfuðborgarsvæðinu.
Unga fólkið sker sig úr þegar kemur að ljósvakamiðlum því sjónvarpsáhorf unga fólksins er orðið áberandi miklu minni en hinna eldri og má benda á að áhorf á sjónvarpsfréttir hefur minnkað mjög á skömmum tíma.
Niðurstaða Birgis er að samtalið sé enn virkt hér á landi milli byggða en ekki milli kynslóða. Einnig eru vísbendingar um að almannarýmið sé að klofna upp m.a. eftir búsetu og menntun.
